Teken blijven actief zolang de temperatuur boven de 7 graden ligt, en in oktober is dat in Nederland vrijwel elke dag het geval. Je hond in oktober nog beschermen tegen teken is dus geen overdreven voorzichtigheid, maar gewoon nodig. Sterker nog: het najaar kent een tweede piek in tekenactiviteit, vaak tussen half september en eind oktober, als het vochtig en zacht is. Pas als het een week lang 's nachts vriest, nemen de aantallen echt af, en zelfs dan overleven teken in de strooisellaag en worden ze bij een zachte winterdag weer wakker.
Waarom oktober een risicomaand is
De schapenteek, de meest voorkomende soort in Nederland, is het actiefst bij temperaturen tussen de 10 en 20 graden en een hoge luchtvochtigheid. Dat is precies het weer van een gemiddelde oktoberdag: 12 tot 16 graden overdag, mistige ochtenden, natte bladeren op de grond. In de zomer wordt het teken bij 28 graden en droogte juist te heet en te droog, waardoor ze zich terugtrekken. In het najaar komen ze weer tevoorschijn, en omdat honden in oktober graag door bladeren en langs bosranden snuffelen, is de kans op een beet in die maand niet kleiner dan in mei.
Uit tellingen van het RIVM en Wageningen University blijkt dat oktober in veel jaren nog 40 tot 60 procent van de tekenactiviteit van de piekmaand juni haalt. Pas in november en december zakt dat naar minder dan 10 procent.
Wanneer stop je met tekenmiddelen?
De meeste dierenartsen adviseren in Nederland om door te gaan met tekenbescherming tot en met november, en bij een zachte winter zelfs het hele jaar. Gebruik je een maandelijkse pipet of kauwtablet, geef dan in elk geval de dosis van begin oktober en die van begin november. Werk je met een tekenband die acht maanden werkt, controleer dan wanneer hij is omgedaan: een band die in maart om is gegaan, is in november uitgewerkt.
Een hond die veel in bos, duinen of hoog gras loopt, houdt de bescherming beter het hele jaar door. Een hond die vooral in een stedelijke omgeving op straat wordt uitgelaten, kan in december en januari eventueel zonder, maar controleer dan wel na elke wandeling in het park.
Hoe je in het najaar controleert
Teken zoeken warme, dun behaarde plekken op: de oksels, de liezen, achter en in de oren, tussen de tenen en rond de ogen en lippen. Strijk na een wandeling met je vingers tegen de haarrichting in over die plekken. Een teek die net vastzit, voelt als een klein korstje; een teek die al een dag zuigt, is een grijs bolletje ter grootte van een erwt. In oktober heb je door de natte vacht en de bladeren die eraan blijven plakken vaak wat langer nodig, dus doe het bij daglicht of onder een lamp.
Vind je een teek, verwijder hem dan met een tekentang of tekenkaart, recht omhoog en zonder draaien. Ontsmet de plek en houd hem twee weken in de gaten. Een rode ring rond de bijtplek komt bij honden zelden voor, maar koorts, sloomheid of kreupelheid enkele weken na een beet kunnen wijzen op de ziekte van Lyme of anaplasmose en zijn een reden om naar de dierenarts te gaan.
Welke bescherming werkt het beste in de herfst?
Kauwtabletten op basis van fluralaner, afoxolaner of sarolaner doden een teek binnen 12 tot 24 uur na de beet en worden niet beïnvloed door regen of zwemmen, wat in de natte herfstmaanden een voordeel is. Pipetten met permethrin of fipronil werken afwerend, maar spoelen bij veel regen en zwemmen eerder uit. Een tekenband met flumethrin en imidacloprid houdt teken op afstand en blijft ook bij nat weer werken, maar mag niet nat gedragen worden bij honden die dagelijks zwemmen. Overleg met je dierenarts welke variant past bij het gewicht van je hond en bij zijn gewoonten in het najaar.
Wat dit betekent voor de boswandeling van dit weekend
Ga gewoon het bos in, maar zorg dat de tekenbescherming van je hond in oktober nog actief is en controleer hem na de wandeling. Blijf waar mogelijk op de paden en vermijd hoog gras en dichte struiken langs de bosrand, want daar zitten teken te wachten op een passerende vacht. Wie dat drie maanden volhoudt, tot de eerste echte vorst, heeft de grootste kans dat de hond zonder tekenbeet de winter in gaat.
